De komst van de winter betekent niet dat de markttuinder zijn bodem simpelweg naakt «kan laten rusten». Integendeel. De maanden oktober tot december zijn essentieel om na een intensief seizoen orde op zaken te stellen, de bodemstructuur te beschermen en de teelten van het begin van het jaar voor te bereiden.

Op een microboerderij volgens de bio-intensieve methode is het afsluiten van de tuinen een cruciale stap: de juiste beschermingsmethode kiezen, de bedden al dan niet voorbereiden, correct afdekken, voorkomen dat de wind alles wegblaast. Stuk voor stuk technische beslissingen die in maart het verschil maken.

1. Drie manieren om uw bodem in de winter te beschermen

De winter mag lang lijken, maar hij biedt een waardevolle kans om de bodem te beschermen en te regenereren. Er zijn drie hoofdopties.

Teelten laten staan

Sommige teelten overleven de winter probleemloos en worden in het voorjaar geoogst: tuinbonen, uien, soms knoflook of spinazie afhankelijk van het systeem. Ze vervullen dan een dubbele rol: een oogst leveren en de bodem bedekt houden.

Groenbemesters zaaien

Als ze in september, oktober of voor granen zelfs tot december werden gezaaid, bieden groenbemesters een actieve plantenbedekking. Ze beschermen de bodem, beperken de erosie en verbeteren de structuur, vooral op bedden die voor late teelten (april-mei) zijn voorzien.

Afdekken door lichtonttrekking

Dat is de methode die wij verkiezen: lang afdekken, van november tot maart. Ze is ideaal wanneer de toekomstige teelten al voor januari, februari of maart zijn gepland, want de periode is te kort om een nuttige groenbemester te verkrijgen.

De lichtonttrekking maakt het ook mogelijk om de ter plaatse achtergelaten organische resten te laten verteren, de onkruiddruk te verminderen en een beschermde en gestructureerde bodem te behouden.

2. De bedden al dan niet voorbereiden vóór het afdekken

Voorbereiding van een bed vóór het leggen van het winterzeil

Afhankelijk van de grondsoort en de beschikbare energie op het einde van het seizoen bestaan er twee opties.

In de herfst voorbereiden is vooral nuttig in kleigronden, zwaar en nat in het voorjaar: de bedden opnieuw vormen, compost uitstrooien, de oppervlakken licht reinigen vóór het afdekken.

In het voorjaar voorbereiden is onze huidige keuze: onze zandige leemgrond droogt vrij snel op, in het voorjaar is er meer energie en de komst van seizoenskrachten in maart vergemakkelijkt het werk.

3. Het winterzeil: een nauwkeurige methode

De hele winter afdekken heeft niets te maken met twee weken afdekken midden in het seizoen. Wind, sneeuwgewicht en vochtwisselingen stellen de zeilen zwaar op de proef: de bevestiging moet dus verzorgd worden om verrassingen te vermijden.

Goed gespannen en verzwaard winterzeil op de groentebedden
Een goed gespannen en verzwaard zeil houdt vijf maanden stand zonder tussenkomst.

Besluit

De tuin in de winter afsluiten is een fundamentele daad voor het volgende seizoen. Tussen staande teelten, groenbemesters of lang afdekken moet elke markttuinder kiezen volgens zijn bodem, zijn doelstellingen en zijn energieniveau op het einde van het jaar.

Lichtonttrekking blijft, wanneer ze goed wordt uitgevoerd, een uiterst doeltreffend instrument op kleine oppervlakte: ze beschermt, structureert, bereidt voor en vereenvoudigt de hervatting in het voorjaar aanzienlijk.